چهارشنبه 29 مهر 1405
آهن و فولاد از پرکاربردترین مواد در تمدن بشری اند. از پل ها و ساختمان ها و راه آهن گرفته تا خودرو، لوازم خانگی، کشتی و ابزار پزشکی، همه به نوعی به این فلز وابسته اند. تولید سالانه فولاد در جهان به بیش از ۱.۸ میلیارد تن می رسد، و این یعنی استخراج حجم عظیمی از سنگ آهن، مصرف انرژی بسیار زیاد و انتشار گازهای گلخانه ای. با مجله ایران سرویس همراه باشید.
در این میان، بازیافت آهن راهی ساده و اثرگذار برای کاهش این فشار است. آهن برخلاف بسیاری از مواد، بدون افت قابل توجه کیفیت بارها و بارها قابل ذوب و استفاده مجدد است. به همین دلیل فولاد را «بازیافت پذیرترین ماده صنعتی» می دانند. در این مقاله فواید زیست محیطی، اقتصادی و اجتماعی بازیافت آهن را بررسی می کنیم.
ضایعات آهنی از منابع گوناگونی به دست می آیند: خودروهای فرسوده، لوازم خانگی از رده خارج، قراضه های ساختمانی، بقایای کارخانه ها، قوطی های فلزی و ماشین آلات قدیمی. این ضایعات پس از جمع آوری با آهنرباهای قدرتمند از سایر مواد جدا می شوند، سپس خرد و فشرده می شوند و در کوره های قوس الکتریکی یا کوره های کنورتر ذوب می شوند. فولاد مذاب پس از پالایش به شمش، میلگرد، ورق یا مقاطع دیگر تبدیل می شود و دوباره وارد چرخه مصرف می گردد.
نکته مهم این است که آهن خاصیت مغناطیسی دارد و جداسازی آن از زباله های مخلوط آسان و ارزان است. این ویژگی بازیافت آن را از بسیاری مواد دیگر مقرون به صرفه تر کرده است.
تولید فولاد از مواد اولیه به سنگ آهن، زغال سنگ کک شو و سنگ آهک نیاز دارد. استخراج این مواد از معادن چشم اندازهای طبیعی را تخریب می کند، خاک را از بین می برد و گاه به آلودگی منابع آب می انجامد. بر اساس برآوردهای رایج، بازیافت هر یک تن فولاد می تواند از مصرف حدود ۱۴۰۰ کیلوگرم سنگ آهن، ۷۴۰ کیلوگرم زغال سنگ و ۱۲۰ کیلوگرم سنگ آهک جلوگیری کند. هر تن آهن بازیافتی یعنی معدنی کمتر و ذخایر بیشتر برای نسل های آینده.
ذوب قراضه انرژی بسیار کمتری از تولید فولاد از سنگ آهن می خواهد. مطالعات مختلف نشان می دهند که بازیافت فولاد می تواند مصرف انرژی را تا حدود ۶۰ تا ۷۵ درصد کاهش دهد. این صرفه جویی در مقیاس جهانی معادل انرژی مصرفی میلیون ها خانوار است. در کشورهایی که با کمبود انرژی یا ناترازی سوخت روبه رو هستند، مانند ایران، این مزیت اهمیت دوچندان دارد.
صنعت فولاد یکی از بزرگ ترین منابع انتشار دی اکسید کربن در جهان است و سهمی در حدود ۷ تا ۸ درصد از انتشار جهانی را دارد. دلیل اصلی آن استفاده از زغال سنگ در کوره های بلند برای احیای سنگ آهن است. بازیافت قراضه این مرحله را حذف می کند و به همین دلیل انتشار کربن به طور قابل توجهی کاهش می یابد. هرچه سهم بازیافت در تولید فولاد بیشتر شود، مسیر رسیدن به اهداف مقابله با تغییرات اقلیمی هموارتر می شود.
آهن و فولاد حجم زیادی دارند و اگر در طبیعت رها شوند، دهه ها باقی می مانند. خودروهای فرسوده و ماشین آلات متروکه علاوه بر اشغال زمین، روغن، سوخت و فلزات سنگین را به خاک و آب نشت می دهند. بازیافت این ضایعات هم فضا را آزاد می کند و هم از آلودگی ثانویه جلوگیری می کند.
استخراج و فرآوری سنگ آهن گرد و غبار، پساب و ضایعات معدنی تولید می کند. با افزایش بازیافت، نیاز به این فعالیت ها کم می شود. همچنین فرآیند ذوب قراضه در کوره های الکتریکی معمولاً آلاینده های هوایی کمتری نسبت به مسیر سنتی کوره بلند دارد، هرچند کنترل صحیح گرد و غبار و دود همچنان ضروری است.
زنجیره بازیافت آهن شامل جمع آوری، حمل ونقل، تفکیک، خردکردن، ذوب و تولید محصولات جدید است. هر حلقه از این زنجیره فرصت شغلی ایجاد می کند. بسیاری از خانوارهای کم درآمد از راه جمع آوری و فروش ضایعات فلزی امرار معاش می کنند. با سازماندهی این بخش، شرایط کار و ایمنی آن ها نیز می تواند بهبود یابد.
استفاده از قراضه، هزینه انرژی و مواد اولیه را کم می کند. این صرفه جویی در نهایت به کاهش قیمت میلگرد، تیرآهن و سایر محصولات فولادی کمک می کند و ساخت مسکن، زیرساخت و تجهیزات را برای مردم مقرون به صرفه تر می سازد و میتوانید برای فروش ضایعات خود اینجا کلیک کنید.
محیط زیست پاک تر یعنی هوای سالم تر و آب و خاک کم آلوده تر. ضایعات فلزی رهاشده در طبیعت می توانند خطر مصدومیت، زنگ زدگی و آلودگی منابع آب را به همراه داشته باشند. جمع آوری و بازیافت منظم آن ها شهرها را ایمن تر و سالم تر می کند.
کشورها با اتکا به قراضه داخلی می توانند وابستگی خود به مواد اولیه وارداتی یا معادن محدود را کم کنند. ضایعات آهنی در واقع «معدن شهری» هستند، یعنی ذخیره ای ارزشمند که در دل شهرها و صنایع قرار دارد و با مدیریت درست به ثروت ملی تبدیل می شود.
بازیافت فقط یک فعالیت صنعتی نیست، بلکه یک سبک فکر است. وقتی خانواده ها و مدارس با تفکیک زباله و اهمیت بازیافت آشنا می شوند، نگاه نسل جدید به مصرف و منابع طبیعی تغییر می کند و مفهوم اقتصاد چرخشی در جامعه نهادینه می شود.
در الگوی خطی سنتی، مواد استخراج می شوند، به محصول تبدیل می شوند و پس از مصرف دور ریخته می شوند. اقتصاد چرخشی این مسیر را به یک چرخه تبدیل می کند که در آن مواد تا حد امکان در گردش می مانند. آهن نمونه ای ایده آل از این رویکرد است، زیرا می تواند بی شمار بار بازیافت شود. فولادی که امروز در یک خودروی فرسوده است، فردا می تواند در تیرهای یک پل یا قاب یک ساختمان به کار رود.
با وجود مزایای فراوان، بازیافت آهن با چالش هایی هم مواجه است:
برای بهره مندی کامل از مزایای بازیافت، اقدامات زیر ضروری است:
بازیافت آهن یکی از مؤثرترین و در دسترس ترین راه ها برای حفاظت از محیط زیست و بهبود زندگی انسان است. این کار منابع معدنی را حفظ می کند، انرژی قابل توجهی صرفه جویی می کند، انتشار گازهای گلخانه ای را کاهش می دهد و از انباشت زباله جلوگیری می کند. در بعد اجتماعی نیز اشتغال ایجاد می کند، هزینه تولید را پایین می آورد و به تقویت اقتصاد ملی و ترویج فرهنگ مصرف مسئولانه کمک می کند.
هر قطعه آهنی که به جای رهاشدن در طبیعت وارد چرخه بازیافت می شود، گامی کوچک اما واقعی به سوی آینده ای پایدارتر است. حکومت ها، صنایع و شهروندان هر کدام سهمی در این مسیر دارند: دولت ها با سیاست گذاری و حمایت، صنایع با فناوری پاک و مسئولیت پذیری، و مردم با تفکیک و تحویل درست ضایعات. اگر این همکاری شکل بگیرد، آهن می تواند نمونه ای موفق از اقتصاد چرخشی باشد که هم به نفع انسان است و هم به نفع زمین.
مطالب مرتبط:
تمام حقوق برای ایران سرویس محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
قدرت گرفته از لوکس بلاگخوش آمدید! لطفا وارد حساب خود شوید
نام کاربری یا ایمیل خود را وارد کنید
کد ۶ رقمی ارسالشده به ایمیل و رمز عبور جدید را وارد کنید.
در چند ثانیه حساب کاربری خود را بسازید
دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید